Điểm đặc biệt của Nghị quyết 57 không nằm ở những mục tiêu mang tính định hướng chung, mà ở sự chuyển biến sâu sắc trong tư duy phát triển: từ quản lý thiên về kiểm soát sang kiến tạo phát triển; từ tâm lý “an toàn hành chính” sang chấp nhận thí điểm, chấp nhận rủi ro có kiểm soát để mở rộng không gian sáng tạo. Đây được xem là thay đổi mang tính nền tảng trong tư duy quản trị nhà nước thời kỳ số hóa. Trong nhiều năm, không ít ý tưởng khoa học, sáng kiến công nghệ bị “chặn lại” bởi hệ thống thủ tục còn nặng tính tiền kiểm, ưu tiên an toàn hơn là thử nghiệm. Điều đó vô hình trung làm giảm tốc độ phát triển của nhiều mô hình mới, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ số, khởi nghiệp sáng tạo và nghiên cứu ứng dụng. Nghị quyết 57 đã trực tiếp tháo gỡ nút thắt này khi nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới tư duy xây dựng pháp luật”, loại bỏ cách tiếp cận “không quản được thì cấm”, đồng thời khuyến khích cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cho phép các mô hình mới được vận hành trong phạm vi nhất định trước khi hoàn thiện khung pháp lý. Tinh thần đó cũng được thể hiện rõ qua chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước về việc khuyến khích thí điểm các mô hình công nghệ mới, chấp nhận độ trễ trong nghiên cứu khoa học và rủi ro khách quan trong quá trình đổi mới. Đây là sự chuyển dịch từ tư duy “quản để không sai” sang “quản để phát triển”, phù hợp với xu thế của kinh tế tri thức và kinh tế số toàn cầu.

Trong bối cảnh các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, blockchain phát triển với tốc độ rất nhanh, việc hoàn thiện thể chế luôn có độ trễ nhất định. Nếu không có cơ chế linh hoạt, nhiều ý tưởng sẽ bị bỏ lỡ ngay từ giai đoạn thử nghiệm. Vì vậy, Nghị quyết 57 không chỉ là định hướng phát triển công nghệ mà còn là cuộc cải cách sâu rộng về tư duy quản trị quốc gia. Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết 57 là xác định thể chế phải đi trước một bước, trở thành lợi thế cạnh tranh trong phát triển KHCN, ĐMST và CĐS. Điều này xuất phát từ thực tiễn nhiều năm qua, khi các rào cản về thủ tục hành chính, cơ chế tài chính và chia sẻ dữ liệu đã làm chậm quá trình đổi mới. Không ít doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp, gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn cho nghiên cứu - phát triển, hoặc phải đối mặt với hệ thống pháp lý chưa theo kịp các mô hình kinh doanh mới. Trong khi đó, các lĩnh vực như fintech, thương mại điện tử, nền tảng số hay AI lại phát triển rất nhanh, tạo ra khoảng cách lớn giữa thực tiễn và quản lý. Nghị quyết 57 yêu cầu rà soát toàn diện hệ thống pháp luật liên quan đến KHCN, đầu tư, tài chính, sở hữu trí tuệ và dữ liệu, nhằm loại bỏ các “điểm nghẽn” đang cản trở đổi mới sáng tạo. Đồng thời, thúc đẩy cơ chế tự chủ cho các tổ chức nghiên cứu, khuyến khích doanh nghiệp trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới. Các cơ chế mới như quỹ đầu tư mạo hiểm, hợp tác công – tư trong nghiên cứu công nghệ, hay chính sách miễn trừ trách nhiệm trong thử nghiệm rủi ro khách quan được xem là bước đi mạnh mẽ, tạo hành lang pháp lý linh hoạt hơn cho sáng tạo phát triển.

Tại Thanh Hóa, tinh thần Nghị quyết 57 đang được triển khai một cách chủ động và đồng bộ. Thanh Hóa đã thành lập Ban Chỉ đạo phát triển KHCN, ĐMST và CĐS; đồng thời ban hành nhiều kế hoạch quan trọng về xây dựng chính quyền số, phát triển dữ liệu số và thúc đẩy kinh tế số. Một điểm nhấn đáng chú ý là việc đưa vào vận hành Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), kết nối dữ liệu trên nhiều lĩnh vực như hành chính công, y tế, giáo dục, môi trường và phản ánh của người dân. Đây được xem là nền tảng quan trọng để từng bước chuyển từ quản lý thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những hạn chế nhất định. Hệ thống dữ liệu giữa các ngành chưa thật sự liên thông; nhiều phần mềm quản lý còn vận hành rời rạc, gây khó khăn trong khai thác và chia sẻ thông tin. Đây chính là những “nút thắt thể chế” cần tiếp tục được tháo gỡ theo đúng tinh thần Nghị quyết 57.

Nghị quyết 57 mở ra cơ hội lớn cho không chỉ các trung tâm kinh tế lớn mà cả các địa phương đang tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới. Trong nền kinh tế số, lợi thế không còn phụ thuộc hoàn toàn vào tài nguyên thiên nhiên hay vị trí địa lý, mà nằm ở dữ liệu, công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo. Những địa phương đi trước trong chuyển đổi số sẽ có khả năng rút ngắn khoảng cách phát triển, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả quản trị. Với quyết tâm cao, Thanh Hóa đã triển khai hàng trăm nhiệm vụ liên quan đến phát triển chính quyền số, xã hội số và kinh tế số; đồng thời mở rộng hạ tầng viễn thông, phủ sóng internet đến toàn bộ các thôn, bản. Trong các lĩnh vực y tế, giáo dục và du lịch, nhiều ứng dụng số đã được đưa vào thực tiễn như hồ sơ bệnh án điện tử, khám chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chip, hay các nền tảng du lịch thông minh. Đây là minh chứng rõ nét cho sự lan tỏa của chuyển đổi số vào đời sống xã hội. Dù vậy, thách thức vẫn còn lớn: hạ tầng chưa đồng bộ, nhân lực số còn thiếu, dữ liệu liên ngành chưa kết nối hiệu quả và tư duy quản lý ở một số nơi chưa theo kịp yêu cầu mới. Điều đó cho thấy, chuyển đổi số không chỉ là vấn đề công nghệ mà là cuộc cải cách toàn diện về thể chế, con người và phương thức vận hành.

Nghị quyết 57-NQ/TW đang mở ra một giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng. Điểm đột phá lớn nhất của nghị quyết chính là sự thay đổi tư duy quản lý: từ kiểm soát sang kiến tạo; từ an toàn tuyệt đối sang chấp nhận thử nghiệm có kiểm soát.

Đối với Thanh Hóa, đây không chỉ là cơ hội mà còn là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng quản trị và thúc đẩy phát triển bền vững. Như lãnh đạo ngành khoa học và công nghệ tỉnh đã khẳng định, nếu tận dụng tốt cơ hội này, địa phương hoàn toàn có thể tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong hành trình xây dựng nền kinh tế số hiện đại, năng động và hội nhập sâu rộng trong thời gian tới.