Đình làng Thượng phố 3, phường Nguyệt Viên (ảnh Thu Hà)

Phường Nguyệt Viên – đơn vị hành chính mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập từ 4 phường: Long Anh, Tào Xuyên, Hoằng Đại và Hoằng Quang – là vùng đất có bề dày văn hóa, lịch sử và truyền thống hiếu khách. Với diện tích 23,2 km² và dân số khoảng 24.300 người, Nguyệt Viên tọa lạc bên bờ Bắc sông Mã hùng vĩ, nơi có Quốc lộ 1A chạy qua, có cầu Hàm Rồng mang dấu ấn lịch sử hào hùng, cầu Hoàng Long sừng sững hiên ngang, và cầu Nguyệt Viên – một trong những cây cầu đẹp và lớn nhất bắc qua dòng Mã Giang. Nơi đây còn có núi Ngọc – ngọn núi thứ 100 của dãy Hàm Rồng – gắn với truyền thuyết Rồng Thần nhả ngọc. Bên kia cầu Hàm Rồng là Thiền viện Trúc Lâm, núi Cánh Tiên, Hang Mắt Rồng… Một vùng sơn thủy hữu tình, "trên bến dưới thuyền", cảnh quan nên thơ, rất phù hợp để phát triển du lịch sinh thái. Không chỉ có thắng cảnh đẹp, Nguyệt Viên còn là vùng đất có lịch sử lâu đời, giàu tiềm năng phát triển du lịch văn hóa tâm linh và du lịch cộng đồng. Tự hào là vùng “địa linh nhân kiệt”, nơi đây vẫn còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của xứ Thanh. Nổi bật là làng Nguyệt Viên với truyền thống khoa bảng, có Nghè Nguyệt Viên thờ 18 vị tiến sĩ thời phong kiến, có chùa Giáp Hoa, chùa Sùng Nghiêm; làng Yên Vực gắn với những chiến công oanh liệt cùng quân dân Hàm Rồng trong kháng chiến chống Mỹ bảo vệ cầu Hàm Rồng; làng Nghĩa Sơn lâu đời cùng hàng loạt di tích khác – tất cả tạo nên bề dày truyền thống văn hóa đáng tự hào của vùng đất này.

Di tích lịch sử văn hóa đình làng Tào Trụ, phường Nguyệt Viên (ảnh Thu Hà)

Nhận thức rõ giá trị di sản và vai trò của du lịch đối với phát triển kinh tế - xã hội, phường Nguyệt Viên – cũng như các phường cũ trước đây – luôn xác định việc xây dựng nếp sống văn minh trong du lịch là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài. Thời gian qua, Đảng ủy, UBND phường đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ cảnh quan, giữ gìn vệ sinh môi trường, ứng xử văn minh, thân thiện với du khách. Các phong trào như “Khu dân cư văn hóa”, “Tuyến phố xanh – sạch – đẹp”, “Tuyến đường tự quản về môi trường”, “Nhà sạch, ngõ đẹp”… được triển khai sâu rộng, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân. Trong các dịp lễ hội, đặc biệt tại các điểm tâm linh như chùa Sùng Nghiêm, chùa Giáp Hoa, Nghè Yên Vực…, Ban quản lý di tích và nhân dân luôn phối hợp chặt chẽ trong việc đảm bảo an ninh trật tự, phân luồng giao thông, hướng dẫn du khách hành lễ đúng quy định. Công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa được chú trọng; các di tích được tu bổ, tôn tạo khang trang, vừa đảm bảo yếu tố tâm linh, vừa giữ gìn nét cổ kính truyền thống. Một điểm đáng tự hào là tinh thần hiếu khách, thân thiện và trách nhiệm của người dân Nguyệt Viên. Mỗi người dân luôn ý thức rằng mình là công dân của một vùng đất văn hiến. Những hành động nhỏ như nhặt rác quanh khu di tích, chỉ đường cho khách lạ, giữ gìn trật tự trong lễ hội… đều góp phần tạo nên hình ảnh con người Nguyệt Viên mến khách, nghĩa tình và văn minh. Phường cũng chú trọng phát triển du lịch gắn với phát triển kinh tế - dịch vụ địa phương. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư vào các dịch vụ ăn uống, lưu trú, sản xuất đặc sản như nem, bánh răng bừa… Hoạt động kinh doanh được định hướng theo hướng văn minh, không "chặt chém", góp phần xây dựng thương hiệu địa phương, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và quảng bá văn hóa ẩm thực Nguyệt Viên.

 Chùa Giáp Hoa, phường Nguyệt Viên (ảnh Thu Hà)

Công tác bảo vệ môi trường sinh thái được đặc biệt quan tâm. Phường đã phát động nhân dân đặt các thùng rác nơi công cộng, trồng cây xanh ven sông Mã và các tuyến đường chính. Các hoạt động như “Ngày Chủ nhật xanh” được tổ chức thường xuyên, huy động đoàn viên, hội viên, học sinh và nhân dân cùng tham gia dọn dẹp vệ sinh tại các khu công cộng, di tích, đường làng, ngõ xóm. Những hành động nhỏ này đã góp phần tạo dựng hình ảnh Nguyệt Viên xanh – sạch – đẹp, thân thiện trong mắt du khách. Song song đó, việc xây dựng đời sống văn hóa, văn minh đô thị cũng được triển khai đồng bộ. Các khu dân cư ký cam kết thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; không lấn chiếm lòng, lề đường; không xả rác bừa bãi. Cán bộ, đảng viên gương mẫu đi đầu, vận động nhân dân tích cực thực hiện, tạo phong trào thi đua sôi nổi, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần, hướng tới một cộng đồng văn minh, hiện đại. Có thể nói, văn minh trong du lịch không chỉ là những hành động nhất thời mà là sự thay đổi toàn diện trong nếp sống, từ lời ăn tiếng nói, phong cách ứng xử đến thái độ sống trong cộng đồng. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của nhân dân, phường Nguyệt Viên đang từng bước khẳng định vị thế là điểm sáng trong xây dựng nếp sống văn minh du lịch của tỉnh Thanh Hóa. Vùng đất bên bờ Bắc sông Mã không chỉ lưu giữ giá trị lịch sử - văn hóa quý báu, mà còn đang chuyển mình mạnh mẽ trên hành trình phát triển du lịch bền vững, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Tuy nhiên, để du lịch phát triển thực sự mang tính đột phá, phường Nguyệt Viên cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động cán bộ và nhân dân thực hiện tốt các tiêu chí văn minh du lịch; tăng cường bảo tồn, tôn tạo các di tích; chỉnh trang cảnh quan môi trường; xây dựng các khu dân cư, khu đô thị xanh – sạch – đẹp; khuyến khích phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với sản phẩm đặc trưng địa phương.

Bên cạnh đó, mỗi người dân cần trở thành một tuyên truyền viên tích cực, cùng chung tay xây dựng phường Nguyệt Viên trở thành phường kiểu mẫu, không chỉ “đẹp trong tên gọi” mà còn là điểm sáng về văn minh du lịch và nếp sống văn hóa của xứ Thanh.